Lustrumonderzoek brengt kansenongelijkheid onder jonge kinderen in beeld

Van kinderboeken tot een eigen bed

Voor het onderzoek zijn tussen 2022 en 2026 jaarlijks leerkrachten van groep 5 van basisscholen in Nederland bevraagd. Daarbij is gekeken naar vier onderdelen van de thuissituatie: ontwikkelmogelijkheden, ontspanningsmogelijkheden, voorzieningen thuis en stressfactoren.

Het gaat bijvoorbeeld om de aanwezigheid van kinderboeken, een eigen slaapkamer en een dagelijks ontbijt, maar ook om mogelijkheden om te sporten, op vakantie te gaan of een museum te bezoeken. Sinds 2023 wordt daarnaast gekeken naar (financiële) stress in gezinnen. De uitkomsten van de enquêtes zijn gekoppeld aan onder meer schoolprestaties, huishoudinkomen, sociaaleconomische status en de leefbaarheid van de buurt.

Minder mogelijkheden om te ontwikkelen en ontspannen

Het lustrumonderzoek laat zien dat leerkrachten sinds 2023 vooral een afname zien in ontwikkel- en ontspanningsmogelijkheden en voorzieningen thuis. Meer kinderen hebben thuis minder dan tien kinderboeken en minder kinderen bezoeken een museum of kindertheater. Ook uitstapjes naar bijvoorbeeld de natuur, een pretpark of dierentuin komen minder vaak voor.

Daarnaast hebben minder kinderen een eigen fiets of kamer en beschikken iets minder kinderen over een eigen bed of voldoende ontbijt voor school. Juist die voorzieningen thuis leveren volgens leerkrachten een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van kinderen.

Stress thuis blijft grootste belemmering

Ook stress in de thuissituatie blijft een belangrijke factor. Ongeveer drie op de tien kinderen hebben hier volgens leerkrachten mee te maken. Dat aandeel is sinds 2023 ongeveer gelijk gebleven. Wel wordt er thuis minder vaak bezuinigd op eerste levensbehoeften en kunnen ouders iets vaker de schoolbijdrage betalen.

Het onderzoek laat zien dat kinderen met betere voorzieningen thuis, meer mogelijkheden om zich te ontwikkelen en te ontspannen en minder stress thuis, beter presteren op school.

Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de ABN AMRO Foundation en het Jeugdeducatiefonds.

Bekijk het onderzoek en de infographic op de website van SEO Economisch Onderzoek